Bị Trào Ngược Dạ Dày Có Hiện Tượng Gì? Dấu Hiệu Chính Xác Nhất

Bị trào ngược dạ dày có hiện tượng như thế nào? Cần ăn gì, uống gì, làm gì để phòng tránh bệnh trào ngược dạ dày liên tục tái phát và tiếp tục nặng hơn?

Trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản hay Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) là tình trạng dịch dạ dày (bao gồm thức ăn, men tiêu hóa, hơi…) trào ngược lên thực quản.

Trong điều kiện sinh lý bình thường, mỗi khi chúng ta ăn uống, thức ăn đưa từ miệng xuống thực quản, cơ vòng thực quản dưới mở ra cho phép thức ăn xuống dưới dạ dày, sau đó tự động đóng kín lại để ngăn không cho thức ăn và dịch vị trào ngược trở lại. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi dịch dạ dày trào ngược lên gây tổn thương các cơ quan thực quản, thanh quản, miệng,..

Dấu hiệu bị trào ngược dạ dày

Ợ hơi, ợ nóng, ợ chua là dấu hiệu bị trào ngược dạ dày

Dấu hiệu trào ngược dạ dày
Dấu hiệu trào ngược dạ dày
  • Ợ hơi thường xuyên là dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày thực quản.
  • Ợ nóng là cảm giác nóng rát từ dạ dày (vùng thượng vị), dưới xương ức lan lên cổ.
  • Ợ chua thường đi kèm với ợ hơi và ợ nóng, để lại vị chua trong miệng.
  • Các triệu chứng trên thường xuất hiện khi ăn no, khi đầy bụng khó tiêu, nằm ngủ, nhất là vào ban đêm.

Buồn nôn, nôn là dấu hiệu bị trào ngược dạ dày

Sự trào ngược của axit vào họng hoặc miệng, kích thích họng miệng gây cảm giác buồn nôn.

Tình trạng này có thể xảy ra vào bất cứ lúc nào nhưng thường nặng nhất vào ban đêm do tư thế khi ngủ và khi hệ thần kinh phó giao cảm hoạt động mạnh mẽ hơn.

Buồn nôn là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản
Buồn nôn là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản

Đau tức ngực thượng vị

Bạn có thể có cảm giác bị đè ép, thắt ở ngực, xuyên ra sau lưng và cánh tay.

Nguyên nhân do axit trào ngược lên kích thích vào các đầu mút sợi thần kinh trên bề mặt niêm mạc thực quản, cơ quan cảm ứng đau sẽ đưa ra tín hiệu như đau ngực.

Bạn cần tránh nhầm lẫn với các bệnh tim mạch và bệnh phổi khi có cùng triệu chứng.

Khó nuốt là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản
Khó nuốt là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản với tần suất lớn gây phù nề, sưng tấy. Làm thu hẹp đường kính thực quản. Vì thế người bệnh có cảm giác khó nuốt, vướng ở cổ.

Khản giọng

Do dây thanh quản bị tổn thương khi tiếp xúc với axit dạ dày. Người bệnh trào ngược dạ dày sẽ bị khản giọng do dây thanh phù nề, khó nói và lâu ngày thành ho do dịch viêm chảy xuống thanh phế quản.

Miệng tiết nhiều nước bọt

Miệng tiết nhiều nước bọt là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể ở vùng miệng nhằm trung hòa bớt lượng axit trào lên.

Ngoài 6 dấu hiệu trào ngược dạ dày phổ biến trên, người bệnh còn có thể gặp các triệu chứng khác như khó tiêu, đầy bụng, hen suyễn viêm phổi…

Bị viêm họng mà không phải do nguyên nhân thông thường

bị viêm Bị viêm họng mà không phải do nguyên nhân thông thường
Bị viêm họng mà không phải do nguyên nhân thông thường

Viêm họng là một triệu chứng có thể gây ra bởi bệnh trào ngược axit dạ dày. Nếu bạn bị viêm họng mà không phải do các nguyên nhân thông thường khác như cảm cúm, dị ứng,…thì có thể là do trào ngược axit dạ dày. Axit từ dạ dày trào ngược lên họng gây kích ứng và tổn thương niêm mạc vùng họng, khiến cho họng bị viêm.

Các trào ngược axit triệu chứng kèm theo viêm họng bao gồm ho, khàn giọng, khó nuốt,…

Thường xuyên ho, khò khè

Nhiều triệu chứng hô hấp, chẳng hạn như ho mãn tính và thở khò khè. cũng có thể là triệu chứng trào ngược acid dạ dày. Điều đó xảy ra do là do axit dạ dày xâm nhập vào đường thở. Cơ thể ngay lập tức phản ứng bằng cách ho để đẩy dị vật trong đường thở ra ngoài. Ho và thở khò khè do trào ngược axit dạ dày. Sẽ bao gồm các dấu hiệu như ho nhiều khi đang nằm, ho sau khi ăn. Ho mà không bị hen suyễn hoặc chảy nước mũi,…

Nguyên nhân bị trào ngược dạ dày

Nguyên nhân cơ bản gây trào ngược dạ dày
Nguyên nhân cơ bản gây trào ngược dạ dày

Cơ thắt thực quản dưới là bộ phần nằm ở lối vào của dạ dày. Khi cơ thắt thực quản dưới hoạt động bình thường. Nó mở ra để đưa thức ăn vào dạ dày sau đó đóng lại để thức ăn, nước uống không bị trào ra.

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu. Dịch vị dạ dày từng lúc hoặc thường xuyên di chuyển ngược lên thực quản và có thể đi tới khoang miệng. Axit dạ dày tiếp xúc với niêm mạc thực quản gây ra cảm giác khó chịu cho người bệnh.

Bệnh có nhiều mức độ thể hiện sự nghiêm trọng từ độ 0 đến độ D, mỗi mức độ sẽ có biểu hiện và cách xử lý khác nhau.

Hiện nay, trào ngược dạ dày thực quản đang là một bệnh lý khá phổ biến do các nguyên nhân:

  • Ăn các thức ăn không phù hợp: đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ ăn khó tiêu, nhiều muối, thực phẩm giàu axit,….
  • Thói quen ăn uống thiếu khoa học: ăn không đúng giờ, đúng bữa, ăn no xong nằm ngay, vận động mạnh sau khi ăn,….
  • Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh: hút thuốc lá, uống rượu bia. Tập thể dục thường xuyên với những động tác không phù hợp (trồng cây chuối,…), stress.
  • Do sử dụng một số loại thuốc gây kích thích dạ dày trong thời gian dài: thuốc huyết áp, thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh,…
  • Một số bệnh lý dạ dày có thể gây ra bệnh trào ngược như: viêm loét dạ dày, viêm dạ dày, hội chứng ruột kích thích,….

Bị trào ngược dạ dày nên ăn gì, kiêng gì và làm gì?

Bị trào ngược dạ dày nên ăn gì

Các loại rau xanh và đậu củ

Các loại rau xanh và đậu củ
Các loại rau xanh và đậu củ
  • Rau xanh. Người bệnh nên ăn nhiều rau xanh vì chúng chứa rất nhiều vitamin và chất xơ rất tốt cho dạ dày. Đồng thời hỗ trợ giảm axit cực tốt. Khẩu phần rau xanh nên chiếm khoảng 50% bữa ăn hàng ngày. Một số loại rau xanh mà bạn có thể tham khảo. bao gồm dưa chuột, súp lơ, bắp cải, rau bí…
  • Khoai tây. Có hàm lượng kiềm cao nên có thể giúp bạn giảm nồng độ axit trong cơ thể và giảm các triệu chứng trào ngược dạ dày. Ngoài ra, măng tây cũng là một thực phẩm có ích cho hệ tiêu hóa vì có thể cung cấp chất xơ, giúp nhuận tràng, tránh đầy hơi, táo bón và giảm mức cholesterol.
  • Các loại đậu đỗ. Ngoài rau xanh thì đậu đỗ là một trong những lựa chọn tốt nhất. mà người bị trào ngược dạ dày thực quản nên ăn. Một số loại phổ biến như đậu đen, đậu xanh, đậu tương… chứa rất nhiều amino acid và chất xơ, giúp trung hòa dịch vị trong dạ dày. Trước khi chế biến, bạn nên ngâm hạt đậu qua đêm để làm mềm nguyên liệu.

Bổ sung tinh bột

  • Cơm… Là thực phẩm chứa nhiều tinh bột và chất xơ. Loại thực phẩm này rất tốt trong quá trình thu hồi acid dư thừa, giảm triệu chứng trào người, ợ hơi, ợ chua, đắng miệng.
  • Bánh mì. Từ lâu, bánh mì luôn được xem là người bạn tốt của dạ dày. Không những tốt với dạ dày mà nó còn là siêu thực phẩm cho người bị trào ngược dạ dày thực quản. Do có khả năng hút “acid” giúp làm giảm lượng acid trong dạ dày, hạn chế các thương tổn do những acid này gây ra cho dạ dày.
  • Bột yến mạch. Yến mạch là một món ăn sáng nhanh gọn, nhiều chất xơ. Mà còn tốt cho người mắc bệnh trào ngược dạ dày vì loại ngũ cốc này có thể hấp thụ axit. Làm giảm triệu chứng trào ngược dạ dày. Mỗi sáng, bạn chỉ cần bỏ yến mạch vào sữa ấm để uống hoặc rắc yến mạch lên sữa chua. Ăn với trái cây tươi là đã có thể cải thiện hệ tiêu hóa rồi.

Ngoài yến mạch, bạn cũng có thể lựa chọn các nguồn chất xơ khác như bánh mì ngũ cốc nguyên hạt và gạo nguyên cám.

Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào chứa tinh bột cũng tốt cho người trào ngược dạ dày. Xôi và khoai lang là 2 thực phẩm người bệnh nên cân nhắc trước khi dùng.

Xôi. Chứa nhiều tinh bột nhưng tính nóng. Nếu người bệnh sử dụng khối lượng lớn, tình trạng ợ hơi, ợ chua có thể ra tăng.

Khoai lang. Chứa tinh bột ít béo tốt cho người trào ngược. Người bệnh nên sử dụng lượng vừa phải nhằm tránh bị đầy bụng.

Nhóm thực phẩm giàu chất protein

Bổ sung đúng loại protein
Bổ sung đúng loại protein
  • Thịt nạc. Các loại thịt nạc như thịt gà, gà tây hay thịt bò có ít chất béo nên có thể giúp bạn giảm triệu chứng trào ngược dạ dày rất tốt. Những loại protein ít béo này không làm hệ tiêu hóa của bạn quá tải, gây khó tiêu và ợ nóng mà còn giúp bạn tăng cơ. Khi chế biến các loại thịt nạc, bạn nên bỏ phần da và tránh chiên rán thực phẩm. Những cách chế biến như luộc, hấp hay nướng sẽ là lựa chọn tốt hơn đấy.
  • Lòng trắng trứng. Cũng là một nguồn protein lành mạnh dồi dào phù hợp với người bệnh trào ngược dạ dày. Tuy nhiên, bạn hãy tránh xa lòng đỏ trứng vì phần này có nhiều chất béo và có thể gây ra các triệu chứng trào ngược dạ dày.
  • Các loại cá. Cá thường có ít axit, ít chất béo mà lại có nhiều dinh dưỡng tốt cho cơ thể bạn sẽ giúp bạn giảm nhẹ chứng trào ngược dạ dày. Bạn có thể chọn các loại cá mình thích như cá hồi, cá chép, cá ngừ…. Tuy nhiên, bạn nên tránh chiên mà hãy dùng cá để nướng, hấp hoặc nấu canh nhé.

Bị trào ngược dạ dày nên kiêng gì?

Thực phẩm chứa nhiều chất béo

Hạn chế các loại thực phẩm chứa nhiều chất béo như: mỡ động vật, đồ chiên, rán nhiều mỡ… nếu bữa ăn càng có nhiều chất béo thì việc tiêu hóa càng chậm và khó khăn hơn.

Khó tiêu sẽ dẫn đến trứng bụng, tăng áp lực cho dạ dày. Do đó cũng tăng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới. Thời gian tiêu hóa thức ăn cũng lâu hơn khiến quá trình tiêu hóa thức ăn bị chậm lại gây khả năng trào ngược dạ dày thực quản.

Cà phê, thuốc lá, bia rượu

Bệnh nhân cần tránh các đồ uống có cồn, kích thích như: cà phê, trà và những đồ uống chứa cafein… Những đồ uống này sẽ làm tăng sự giãn cơ vòng dưới thực quản cũng như tăng sự tiết axit trong dạ dày.

Đồ uống có ga như nước coca, sô đa… Cũng cần tránh bởi vì những đồ uống này sẽ làm trướng bụng và gây ra những tác động không tốt đối với cơ thắt dạ dày thực quản. Đặc biệt, rượu, bia và những đồ uống có pha rượu đều có hại đối với sự co giãn của cơ thắt thực quản.

Khi dạ dày đang đói mà bạn uống các đồ uống này thì sẽ rất hại cho cơ thắt. Bên cạnh đó, sữa và sôcôla chứa nhiều chất béo, protein và can xi, nên người bệnh cũng nên hạn chế sử dụng.

Hoa quả chứa nhiều axit

Trái cây rất tốt cho sức khỏe, bổ sung vitamin và khoáng chất, nhưng đối với bệnh nhân mắc trào ngược dạ dày – thực quản cần hạn chế ăn các loại hoa quả cam, quýt, chanh, bưởi… vì các loại hoa quả này thường có vị chua và chứa nhiều vitamin C nên sẽ làm tăng sự tiết dịch của dạ dày. Kể cả nước ép của các loại quả này cũng nên hạn chế uống.

Các loại gia vị

Các loại gia vị thường được sử dụng trong thực đơn hàng ngày. Tuy nhiên đối với những người mắc bệnh cần hạn chế không sử dụng nhiều các loại gia vị cay nóng. Như: ớt, bạc hà, tỏi… Là những chất gây kích thích lớp màng thực quản và cũng làm tăng cảm giác nóng rát dạ dày.

Thói quen tốt trị trào ngược dạ dày

Chia thành các bữa ăn nhỏ

Thói quen giúp giảm trào ngược dạ dày đầu tiên là chia thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày. Hấp thụ ít thức ăn có thể giảm áp lực trong dạ dày của bạn. Nếu ăn quá nhiều thức ăn cùng lúc, dạ dày tiêu thụ quá nhiều làm cho van ngăn giữa dạ dày và thực quản giãn ra. Hậu quả là axit trong dạ dày bị đẩy lên thực quản.

Gợi ý thực đơn 1 ngày cho người bệnh

  • Bữa sáng: 1 cốc ngũ cốc nguyên chất và trái cây (chuối, táo) – Ăn lúc 7h30 là tốt nhất
  • Bữa trưa: Cơm trắng + khoai tây luộc + rau salad trộn + thịt kho tàu + canh rau mồng tơi. – Ăn lúc 11h30 đến 12h
  • Bữa tối: Cơm trắng + cá trích kho + dưa leo + canh bí – Ăn tối lúc 5h30 – 6h00

Ăn chậm

Khả năng kích thích thực quản hoặc dạ dày sẽ bị hạn chế nếu bạn cắn nhỏ và nhai kỹ thức ăn hơn. Thói quen này giúp giảm các cơn trào ngược cực kỳ tốt.

Không nằm xuống ngay sau khi ăn

Nếu bạn đứng hoặc ngồi trong hai đến ba giờ sau khi ăn, bạn sẽ giảm nguy cơ trào ngược đáng kể. Vì khi đứng hoặc ngồi thẳng đứng, trọng lực giúp giữ cho dạ dày của bạn không bị chảy ngược lại. Khi bạn nằm xuống, dịch axit dễ đi vào thực quản gây ra trào ngược dạ dày.

Sau khi ăn xong, các hoạt động bạn có thể làm để luôn khỏe mạnh:

  • Nghe nhạc thư giãn
  • Đi bộ nhẹ nhàng
  • Uống trà gừng
  • Sau khi ăn khoảng 2 giờ là bạn đã có thể ngủ rồi đấy

Bỏ thuốc lá

Thuốc lá gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tiêu hóa và làm tổn thương niêm mạc thực quản khiến bệnh thêm nặng. Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng nicotin có thể làm co giãn cơ vòng LES. Bệnh nhân mắc GERD nên hạn chế hoặc từ bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt.