Dấu hiệu trào ngược dạ dày như thế nào? Cách phòng tránh hiệu quả nhất.

Dấu hiệu trào ngược dạ dày như thế nào? Làm thế nào để phòng tránh các dấu hiệu này một cách hiệu quả nhất? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp cho bạn

Trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản hay Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) là tình trạng dịch dạ dày (bao gồm thức ăn, men tiêu hóa, hơi…) trào ngược lên thực quản.

Trong điều kiện sinh lý bình thường, mỗi khi chúng ta ăn uống, thức ăn đưa từ miệng xuống thực quản, cơ vòng thực quản dưới mở ra cho phép thức ăn xuống dưới dạ dày, sau đó tự động đóng kín lại để ngăn không cho thức ăn và dịch vị trào ngược trở lại. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi dịch dạ dày trào ngược lên gây tổn thương các cơ quan thực quản, thanh quản, miệng,..

Dấu hiệu trào ngược dạ dày

Ợ hơi, ợ nóng, ợ chua

Dấu hiệu trào ngược dạ dày
Dấu hiệu trào ngược dạ dày

Ợ hơi thường xuyên là dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

Ợ nóng là cảm giác nóng rát từ dạ dày (vùng thượng vị), dưới xương ức lan lên cổ.

Ợ chua thường đi kèm với ợ hơi và ợ nóng, để lại vị chua trong miệng.

Các triệu chứng trên thường xuất hiện khi ăn no, khi đầy bụng khó tiêu, nằm ngủ, nhất là vào ban đêm.

Buồn nôn, nôn

Sự trào ngược của axit vào họng hoặc miệng, kích thích họng miệng gây cảm giác buồn nôn.

Tình trạng này có thể xảy ra vào bất cứ lúc nào nhưng thường nặng nhất vào ban đêm do tư thế khi ngủ và khi hệ thần kinh phó giao cảm hoạt động mạnh mẽ hơn.

Buồn nôn là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản
Buồn nôn là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản

Đau tức ngực thượng vị

Bạn có thể có cảm giác bị đè ép, thắt ở ngực, xuyên ra sau lưng và cánh tay.

Nguyên nhân do axit trào ngược lên kích thích vào các đầu mút sợi thần kinh trên bề mặt niêm mạc thực quản, cơ quan cảm ứng đau sẽ đưa ra tín hiệu như đau ngực.

Bạn cần tránh nhầm lẫn với các bệnh tim mạch và bệnh phổi khi có cùng triệu chứng.

Khó nuốt là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản
Khó nuốt là một dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản với tần suất lớn gây phù nề, sưng tấy. Làm thu hẹp đường kính thực quản. Vì thế người bệnh có cảm giác khó nuốt, vướng ở cổ.

Khản giọng

Do dây thanh quản bị tổn thương khi tiếp xúc với axit dạ dày. Người bệnh trào ngược dạ dày sẽ bị khản giọng do dây thanh phù nề, khó nói và lâu ngày thành ho do dịch viêm chảy xuống thanh phế quản.

Miệng tiết nhiều nước bọt

Miệng tiết nhiều nước bọt là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể ở vùng miệng nhằm trung hòa bớt lượng axit trào lên.

Ngoài 6 dấu hiệu trào ngược dạ dày phổ biến trên, người bệnh còn có thể gặp các triệu chứng khác như khó tiêu, đầy bụng, hen suyễn viêm phổi…

Bị viêm họng mà không phải do nguyên nhân thông thường

bị viêm Bị viêm họng mà không phải do nguyên nhân thông thường
Bị viêm họng mà không phải do nguyên nhân thông thường

Viêm họng là một triệu chứng có thể gây ra bởi bệnh trào ngược axit dạ dày. Nếu bạn bị viêm họng mà không phải do các nguyên nhân thông thường khác như cảm cúm, dị ứng,…thì có thể là do trào ngược axit dạ dày. Axit từ dạ dày trào ngược lên họng gây kích ứng và tổn thương niêm mạc vùng họng, khiến cho họng bị viêm.

Các trào ngược axit triệu chứng kèm theo viêm họng bao gồm ho, khàn giọng, khó nuốt,…

Thường xuyên ho, khò khè

Nhiều triệu chứng hô hấp, chẳng hạn như ho mãn tính và thở khò khè. cũng có thể là triệu chứng trào ngược acid dạ dày. Điều đó xảy ra do là do axit dạ dày xâm nhập vào đường thở. Cơ thể ngay lập tức phản ứng bằng cách ho để đẩy dị vật trong đường thở ra ngoài. Ho và thở khò khè do trào ngược axit dạ dày. Sẽ bao gồm các dấu hiệu như ho nhiều khi đang nằm, ho sau khi ăn. Ho mà không bị hen suyễn hoặc chảy nước mũi,…

Nguyên nhân gây dấu hiệu trào ngược dạ dày

Nguyên nhân cơ bản gây trào ngược dạ dày
Nguyên nhân cơ bản gây trào ngược dạ dày

Cơ thắt thực quản dưới là bộ phần nằm ở lối vào của dạ dày. Khi cơ thắt thực quản dưới hoạt động bình thường. Nó mở ra để đưa thức ăn vào dạ dày sau đó đóng lại để thức ăn, nước uống không bị trào ra.

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu. Dịch vị dạ dày từng lúc hoặc thường xuyên di chuyển ngược lên thực quản và có thể đi tới khoang miệng. Axit dạ dày tiếp xúc với niêm mạc thực quản gây ra cảm giác khó chịu cho người bệnh.

Bệnh có nhiều mức độ thể hiện sự nghiêm trọng từ độ 0 đến độ D, mỗi mức độ sẽ có biểu hiện và cách xử lý khác nhau.

Hiện nay, trào ngược dạ dày thực quản đang là một bệnh lý khá phổ biến do các nguyên nhân:

  • Ăn các thức ăn không phù hợp: đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ ăn khó tiêu, nhiều muối, thực phẩm giàu axit,….
  • Thói quen ăn uống thiếu khoa học: ăn không đúng giờ, đúng bữa, ăn no xong nằm ngay, vận động mạnh sau khi ăn,….
  • Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh: hút thuốc lá, uống rượu bia. Tập thể dục thường xuyên với những động tác không phù hợp (trồng cây chuối,…), stress.
  • Do sử dụng một số loại thuốc gây kích thích dạ dày trong thời gian dài: thuốc huyết áp, thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh,…
  • Một số bệnh lý dạ dày có thể gây ra bệnh trào ngược như: viêm loét dạ dày, viêm dạ dày, hội chứng ruột kích thích,….

Tác hại của bệnh trào ngược dạ dày

Viêm, loét thực quản do trào ngược thực quản

  • Dịch dạ dày trào lên thực quản thường xuyên làm tổn thương niêm mạc thực quản, gây viêm.
  • Có thể làm người bệnh gặp các triệu chứng. Như: khó nuốt, nuốt đau , đau ngực. Đặc biệt đau phía sau xương ức khi ăn uống, buồn nôn, ói mửa, mất cảm giác thèm ăn.
Viêm loét dạ dày là một trong những biến chứng của đau dạ dày
Viêm loét dạ dày là một trong những biến chứng của đau dạ dày

Trào ngược dạ dày đến hẹp thực quản

Xơ hóa thực quản do viêm sẽ làm co rút thực quản, hẹp thực quản. Barrett thực quản (tiền ung thư thực quản):

  • Đây là tình trạng các tế bào lót ở vùng thấp thực quản bị biến đổi màu sắc, do sự tiếp xúc lặp đi lặp lại với axit dạ dày.
  • Chỉ có một tỷ lệ phần trăm nhỏ những người bị trào ngược dạ dày thực quản sẽ phát triển thành Barrett thực quản.

Ung thư thực quản

  • Trào ngược dạ dày dẫn đến Barrett thực quản và gây ra ung thư thực quản là biến chứng hiếm gặp, nghiêm trọng.
  • Đôi khi sờ thấy hạch to ở hố thượng đòn bên trái hoặc cả 2 bên.
  • Sau một thời gian mắc bệnh thì toàn thân bệnh nhân gầy sút, trong vòng 1 tháng có thể sút > 5kg do nuốt nghẹn, suy dinh dưỡng.
  • Da sạm, khô, các nếp nhăn nổi rõ.
  • Mặt và hai bàn tay có nhiều nếp nhăn nổi rõ và dễ nhận thấy nhất.

Dịch axit trào lên được tới đường hô hấp

  • Có thể gây ra tình trạng viêm họng, viêm mũi xoang, viêm phế quản hay phổi.
  • Người bệnh bị ho, khò khè kéo dài nhưng không đáp ứng hoặc đáp ứng kém với các phương pháp điều trị thông thường.
  • Một số bị khàn tiếng do dây thanh quản trong cổ họng bị dày lên. Ngoài ra, người bị bệnh trào ngược có thể bị mòn răng, viêm tai, viêm tuyến giáp…

Cách phòng tránh bệnh viêm dạ dày

Thay đổi lối sống

Khi bị mắc trào ngược dạ dày thực quản, thay đổi lối sống là bước điều trị đầu tiên và quan trọng nhất:

  • Thay đổi chế độ ăn: kiêng rượu bia, cà phê, thuốc lá, thức ăn có nhiều dầu mỡ, thức ăn chua, cay, nước uống có ga.
  • Thói quen ăn uống: Không ăn bữa ăn quá no, người bệnh nên chia làm nhiều bữa ăn ít hơn, không ăn muộn vào buổi tối, không nằm trong 2 giờ sau khi ăn, không uống quá nhiều nước khi ăn.
  • Ngủ nằm đầu cao 15cm so với chân.
  • Giảm cân nếu thừa cân, béo phì.
  • Ngưng các thuốc kích thích dạ dày

Thay đổi chế độ sinh hoạt

Người bệnh nên thay đổi chế độ dinh dưỡng khoa học bằng các cung cấp các thực phẩm cần thiết cho cơ thể. Như sữa chua, rau xanh, thịt trắng, trái cây, ngũ cốc… Những loại thực phẩm.

Nguyên tắc chế độ ăn của người trào ngược

Nguyên Tắc Chế độ ăn Của Người Trào Ngược
Nguyên Tắc Chế độ ăn Của Người Trào Ngược

Hầu hết mọi người đều biết, bệnh trào ngược dạ dày tiến triển khi có sự mất cân bằng giữa các yếu tố tấn công dạ dày và yếu tố bảo vệ dạ dày.

Yếu tố tấn công điển hình là tính axit của dịch vị dạ dày. Nó trực tiếp gây ra những triệu chứng cũng như là biến chứng của bệnh. Chống lại với yếu tố tấn công này, cơ thể bảo vệ dạ dày nhờ độ mạnh yếu của cơ thắt thực quản dưới, lớp chất nhầy phủ trên niêm mạc dạ dày.

Từ đó, có thể rút ra kết luận với người bệnh trào ngược. Cần lựa chọn những thực phẩm theo nguyên tắc: ” Làm giảm tính axit, bảo vệ thực quản.Chọn lựa những thực phẩm có tính kiềm, trung hòa axit. Đó là các sản phẩm làm từ tinh bột như bánh mỳ, bột yến mạch..hay các sản phẩm đạm dễ tiêu”.

Tránh những thực phẩm gây tăng tiết axit hoặc tăng kích thích tới cơ thắt thực quản. Dưới như đồ uống có ga, đồ chua nhiều axit như chanh, cam, đồ ăn nhiều gia vị, đồ tính nóng, bạc hà, dưa muối các loại…

Cụ thể, trao đổi với chúng tôi, GS TS Bác Sỹ Nguyễn Khánh Trạch. Nguyên Phó Chủ tịch Hội Tiêu hóa Việt Nam – chuyên gia về tiêu hóa hàng đầu ngành y học hiện nay. Có đưa ra những gợi ý cho câu hỏi “trào ngược dạ dày nên ăn gì?” mà chúng tôi tổng hợp lại sau đây.

Thực phẩm nên tránh

Thực phẩm nên tránh
Đồ ăn nhiều dầu mỡ

Xây dựng chế độ ăn hợp lý góp phần hiệu quả trong việc điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản cũng giống như chế độ ăn của người viêm dạ dày cấp.

Người trào ngược dạ dày thực quản cần tránh những thực phẩm sau:

  • Thức ăn nhiều dầu mỡ
  • Thực phẩm có vị chua: cam, chanh, bưởi, cà chua, cóc, me,…
  • Thực phẩm, gia vị cay nóng: ớt, tiêu, tỏi…
  • Các đồ uống ga
  • Thực phẩm nên ăn
  • Sữa chua
  • Các thực phẩm giàu chất xơ
  • Bánh mỳ, bột yến mạch
  • Gừng
  • Các loại đậu đỗ

Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu trào ngược dạ dày thực quản bạn hãy đến các cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.